Partia e tė Gjelbėrve tė Kosovės (PGJK) vepron qė nga shtatori i vitit 1991 dhe sot ajo ėshtė njė parti politike e profilizuar, profesionale dhe me synime tė qarta.

                                                Programi i PGJK-sė:

            1).  PRINCIPET DHE VLERAT TONA THEMELORE

·        PARTIA E  GJELBĖR (PGJ) ėshtė njė parti e profilizuar politike e ambientaliste e  Kosovės me ca tipare jopolitike, me koncepte globaliste dhe njėherit pjesė e Lėvizjes Botėrore tė tė Gjelbėrve. PGJ  angazhohet pėr vlerat e mirėfillta mjedisore, socio-ekonomike e demokraci direkte nė interes tė tė gjithė qytetarėve tė Kosovės pa dallim. Jemi idealista mjedisor pa iluzione. Jemi njė parti e profilit tė Ri universalist- AMBIENTALIZMI, krejt ndryshe nga profilet tradicionale e Majta, e Djathta apo Liberalja, duke qenė tė bindur se edhe e ardhmja e demokracisė kosovare do shpije nė bipoleritet tė profilit partiak : Profili MODERN dhe ai KLASIK ( AMBIENTALIZMI E  KLASICIZMI). Pra kemi  orjentim e  koncepte modern plotėsisht pėrendimore dhe  qellimi parėsorpragmatik  politik ėshtė forcimin e Sovranitetit e Pavarėsisė sė Kosovės, Zhvillimin e Qėndrueshėm, integrimin e komuniteteve dhe integrimin e Kosovės sa mė parė nė strukturat Euro-Atlantike.

·       

·        Ne veprimtarinė tone e bazojmė nė:

* Dhjetė principet bazė apo vlerat themelore tė tė Gjelbėrve tė SHBA-ve.  

                        * Principet themelore tė Federatės tė Partive tė Gjelbėrta tė Evropes( EFGP)

* Strategjitė dhe stanardet e BE-sė  lidhur mė menaxhimin e mjedisit e    Zhvillimin e Qėndrueshėm, standardet integruese dhe projektimi i tyre nė rrethanat specifike tė shtetit te Ri te Kosovės.

      *  Fushatat dhe akcionet sensibilizuese e lobuese globale: lufta kundėr Ngrohjės Globale,    procesi i  redukimit te emitimit tė gazrave serrė( veēmas CO2), fushatat “Repower  America” dhe ajo “ WecanSolve climat crisis”, akcionet globale tė  Greenpeace  etj.

·       

·        Principet tona themelore janė:

                  SOLIDARITETI, INOVATIVITETI,  PAVARĖSIA, QARTĖSIA DHE

                  TRANSPARENCA, DIVERSITETI, TĖ DREJTAT THEMELORE,

·        Solidariteti : Barabarėsi,solidaritet e ndihmė e ndersjellt nė nivelin lokal dhe tė  komunitetit, kombėarė e rajonal, europian dhe atė botėror.                                                   

·        Inovativiteti: Shfrytėzimi i intelengjencės dhe kreativitetit njerėzor nė dobi tė pėrgjithėshme.

·        Pavarėsia: Tė pavarur nga ndikimet e  lobeve apo interesave tė veēanta.

·        Qartėsia apo transparenca:Tė hapur dhe tė qartė, nė interės tė qytetarit edhe atėherė kur informacionet mungojnė apo janė tė mbyllura.

·         Diversiteti: Rrespektimi, afirmimi, kultivimi e ruajtja e biodiversitetit, diversiteteve  nė shoqėri, pranimi i dallimeve dhe koegzistenca e tė  kundertave.          

·        Ridefinimi i progresit: Gjertani ėshtė ditur ēmimi i ēdo sendi por nuk ėshtė logaritur vlera pėr asnjė send. Nė tė ardhmen duhet paralogaritur vlerat duke u bazuar nė ēmimet etike dhe investimet etike duke paralogaritur nė ēmime edhe impaktin nė mjedis, shėndetin publik dhe ndikimi social si bazė e njė zhvillimi tė qėndrueshėm e miqėsor mė mjedisin jetėsor, duke e lėnė nė tė kaluarėn ekonominė kauboje tė gjėrtanishme.

·        Dialogu i mirėfillt dhe i barabartė ėshtė mjet pėr zgjidhjen  e problemeve politike dhe tė tjera pa pėrdorimin e forcės.

·        Angazhohemi pėr tolerancė, bashkėpunim, pėr kufi tė hapur dhe qarkullim tė lirė tė njerzėve, kapitalit, mallit, ideve e teknolgjive tė reja.

·        Rrespektimi e zbatimi  i tė drejtave tė njeriut, atyre kolektive, nacionale e kombėtare, diversiteteve etnike e kulturore, normave e konventave ndėrkombėtare mjedisore, tė drejtėn e ambientit, participimin e qytetarėve nė vendimmarrje nė ēeshtjet mjedisore, politike, sociale e ekonomike.

·        Angazhohemi pėr veprim lokal dhe rreflektim global pėr tė kontribuar parandalimin dhe menaxhimit tė krizave globale si ajo klimaterike, energjitike, varfėria globale etj.

2). ĒESHTJET EKONOMIKE DHE POLITIKE

·        Ekologjia nuk ėshtė nė kolozion me  zhvillimin konomik

Njė nga paragjykimet qė ndėrlidhet me tė gjėlbėrtit ėshtė se mbrojtja e mjedisit vjen nė kundershtim me interesat e zhvillimit ekonomike rritjes sė prodhimit shoqėror,ngritjes sė standardit jetėsorė dhe hapjes sė vendeve tė reja tė punės. Ekspėrjenca dhe njohuritė e teknologjive tė reja  nga vendet e zhvilluara tregojnė tė kundertėn. Kapitali gjithėnjė e mė shumė po orjentohet nė mbrojte tė mjedisit dhe zhvillim ekonomik miqėsor mė mjedisin, nė veēanti nė fushėn e energjisė. Partnerizmi nė mes tė zhvillimit ekonomik mbrojtjes sė mjedisit sjell njė rritje tė prodhimit dhe rritje tė standardit tė qendrueshem dhe afatėgjatė, e nė realitet ky ėshtė ZHVILLIMI I QĖNDRUESHEM, gjė e cila na bėnė optimist pėr tė ardhmen.

·         Globalizimi dhe Unioni Evropian                                           

* Ne perkrahim, solidarizohemi me tė gjėlbėrtit e Europės, pranojmė principet dhe rezolutat e Federatės sė Partive tė Gjėlbėrta tė Europės duke pasė si objektiv, qė edhe ne sė shpejti tė jemi anėtar i barabart nė EFGP-nė.

* Solidarizohemi me tė gjėlbėrtit e Europės tė cilėt po kundershtojnė tendencat e sotme tė mbylles nė vetvete kudo dhe ēfardoqofshin ato.

 * JEMI PĖR BASHKĖVEPRIM  E BASHKĖRENDIM NDERKOMBĖTARĖ TĖ GLOBALIZIMIT, VEĒMAS KARSHI KRIZAVE GLOBALE.

  Nė kėtė kuptim edhe instrumentet e GLOBALIZMIT, siē janė OBT-ja, FMN-ja dhe STANDARDIZIMI  po  vehėn poashtu nė njė lloj kontrolli dhe demokratizimi pėr tė  menaxhuar mė lehtė problemet dhe krizat globale.

·        Shqiptarė nė Ballkani Pėrendimor, pas pavarėsisė sė Kosėvės, duhet tė kthejnė njė faqe tė re tė historisė. Ne  duhet kėrkuar dhe gjetur, nė rrugė demokratike, vendin dhe rolin qė e meritojmė nė proceset integrative Evropiane e Evro-Atlantike.

·        PGJ si njė parti mė koncepte globaliste e mbinacionale konsideron se popujt e Ballkanit Pėrendimor duhet tė realizojnė tė ardhmėn  evropiane duke zgjeruar vizionin e tyre  tej kufinjėve etnik nė integrim e bashkėpunim multietnik.

·        Zhvillim tė qėndrushem ekonomik i cili bazohet nė trendet moderne  tė mendimit tė ri  ekonomik dhe nė zhvillimet e teknologjive tė reja e miqėsore me mjedisin.

·        Programet zhvillimore e prodhuese duhet tė jenė tė atilla qė mund shpejt tė adoptohen ndryshimeve nė treg , ndikimeve nga jasht tė krizave globale apo nė raste mė tė rėnda siē janė luftrat apo goditjet elementare etj.

3).   ENERGJETIKA   DHE INDUSTRIA

Jemi nė prag tė fillimit tė njė Revollucioni Global nė fushėn e Energjisė. Si rrezultat bota do tė psoi ndryshime globale ekonomike, pėrmes sektorit tė energjisė, nė vitet e dekadat e ardhshme. Efekti i serės, si shkaktar kryesor i Ngrohjės Globale dhe i Krizės Globale Klimaterike, ėshtė ngusht i lidhur me prodhomin e energjisė elektrike nga fosilet gjė e cila po sfidon  nismat pėr Revollucionin Global Energjitik. Kjo do e redefinon progresin global. Edhe Kosova do jetė nė kuadėr tė kėtyre proceseve.

            Nė Kosovė energjetika ėshtė bėrė ndotėsi mė i madh i mjedisit me impakt edhe nė ndryshimin klimaterik, rrezikon shėndetin publik dhe ėshtė  pengesė pėr plotėsimin e standardeve integruese evropiane. Prandaj ne angazhohemi pėr:

·        Ndalimin e zgjerimit tė termokapaciteteve tė reja mbi bazėn e ligniteve tė Kosovės.

·        Orjentimn strategjik tė zhvillimit tė energjitikės kah burimetdhe teknologjitė e reja tė energjisė alternative( gazi natyror dhe nafta) e posaēerisht tė atyre regjenerative.

·        Kundėrshtojmė ndertinin eventual tė centraleve berthamore nė vendin tonė apo nė BallkaninPėrendimor.

·        Energjia regjenerative; Ne angazhohemi qė kjo energji ekologjike tė participoi nė vitet qė vijnė nė prodhimin e gjithmbarshem nė Kosovė me kėtė trend :  10% nė vitin 2010, 15% nė vitin 2015 dhe mbi 30% nė vitin 2025 etj.

·        Gazi natyror; PGJ konsideron se pėrdorimi i qymyreve dhe drurit, e aq mė keq rrymėn pėr ngrohje ėshtė primitivizėm, rrespektivisht krim energjitik. Prandaj gazi natyror dhe gazifikimi urban ėshtė imediat dhe i pazėvėnėsueshėm. Njė gjė e tillė ul koston e jetesės, ngritė standardin, ruan pyjet dhe mbron mjedisin. Ballkani Pėrendimor shpejtė do pėrshkohet mė koridore Trans-Evropiane tė gazit natyror. Kosova duhėt tė konkuroi sa mė parė mė pozitėn ideale gjeostrategjike qė ka pėr tranzite e depozite tė gazit natyror nė kėto projekte.

·        Zvoglimi i emitimit tė CO2; Duke zėvendėsuar , pikėsėpari burimet energjitike ndotėse, TEC Kosova A me burime regjenerative dhe me ato mė pak ndotėse si dhe duke implementuar efiēencėn e plotė tė energjisė. Kėshtu neve do arrijmė tė sigurojmė energji tė mjaftueshme pėr vendin dhe tė ngrisim nivelin e standardeve mjedisore. Mė kėtė  mėnyrė Kosova mund tė arrijė tė bėhėt subjek ndėrkombėtar i nėnshkrimit dhe implementimit tė Protokolit POST-KYOTO duke marre obligimet dhe benifiteve qė dalin nga ai pas vitit 2012.

·        Nė kėtė kuptim duhet aprovuar njė njė strategji moderne energjitike konformė mė Strategjinė  Energjitike ENERGJI PĖR ENERGJI tė  PGJK-sė dhe shoqėrisė civile e paraqitur nė Parlamentin e Kosovės  nė Nėntor 2005.

·        Moderimi i ligjit pėr energji duke dhėnė pėrkrahje tė plotė burimeve tė reja  regjenerative konformė mė standardet e BE-sė. Nė veēanti caktimi ēmimit dysheme e energjisė elektrike e prodhuar nga burimet regjenerative ėshtė krucial pėr thithjėn e investimeve tė jashtme nė kėtė fushė.

·        Shfrytėzimi i tė njejtės infrastrukturė dhe lokacion  tė  TEC-ve Kosova A  pėr centralet e reja mbi bazėn e gazit natyror ndėrkombėtar mė teknologjitė e reja  qė pritet tė komercializohen pas vitit 2020 dhe kur pritet qė Kosovėn ta pėrshkojnė gaspėrquesit trans-evropiian nga Kaspiku dhe Lindja e Mesme.

·        Kursimi, efiēenca dhe racionalizimi i energjisė nė Kosovė ka rezerva dhe mundėsitė konsiderushme tė cilat duhet nė vazhdimėsi tė shfrytėzohen e avancohėn.

·        Sektori i Energjisė nė Kosovė ėshtė i mishruar mė shumė dukuri denigruese nė dekadėn e fundit.  Korrupcioni gallopant nė tė gjiha nivelet qeverisese, joprofesionalizmi, administrata e korruptuar, konflikti i interesave dhe korrupcioni brenda strukturave menaxheriale nė KEK, humbjet e vjedhja e energjisė, shantazhimi i investitorve tė jashtem pėr ineresa korruptive e tė monopolit bėjnė qė kriza enegjitike do tė thellohet nė Kosovė. PGJ do tė i lufton mė tė gjitha mjetet nė dispozicion kėto dukuri, duke hapur shtigje e mundėsi tėreja pėr tė ēarė bllokadat dhe tė fillimit tė njė zhvillimi tė qėndrueshėm nė Energjitikėn e Kosovės.

                        4).   ĒESHTJET MJEDISORE

      Jetojmė nė njė moment kritik tė historisė sė ndryshimeve klimaterike e mjedisore.

·        Kosova pėrmban shkallėn mėtė lartė tė biodiversitetit nė Europė. Nga ana tjeter si pasojė nga e kaluara gjendet nė pozitė mė tė vėshtirė mjedisore nė kontinentin e vjeter, veēmas nė zonat urbane mė industri e komunikacion ndotės.Njė realitet i tillė e rangon Kosovėn nė nivelin mė tė ulet tė standardeve mjedisore nė Ballkanin Pėrendimor dhe nė Evropė.

·        Ndotja e ajrit ujit dhe tokės dhe botės sė gjallė tashmė kanė marrė pėrmasa alarmante dhe gjendja po keqėsohet nė Kosovė. Rasti mė eklatant paraqitet nė rrafshin e Kosovės nga ndotjet dhe kontaminimet nga tenologjitė e pėrlyta, ku dhe dendėsia e popullatės ėshtė shumė e lartė siē ėshtė rasti me brezin urbane  e rrafshit tė Kosovės: Mitrovicė – Kastriot –Prishtinė – Kaēanik- H.Elezit, pėrfėshirė edhe Drenicėn.

·        Ndotėsit kryesor tė mjedisit qė kanė lėnė pasoja, tė cilat duhet menaxhuar nė tė ardhmėn nė Kosovė, mbeten : KEK-u, Shkritorja e Zveēani,  Sharcemi i H. Elezit dhe Feronikeli nė Drenas.

·        Procesi i vetėdjegjes sė lignitit nė minierat e KEK-ut duhet ndaluar . Ky emitim i gazrave tė dėmshme nga mihjet spėrfaqėsore nė KEK tejkalon 2 milion tona/vit, veēmas monoksid karboni (CO) si ndotje e ajrit, qė dėmton shėndetin publik dhe ekosistemet nė zonė.

·        Mbyllja e pėrkohėshme( gjerė nė pėrfundim tė rivitalizimit tė filtrave) tė Feronikelit nė Drenas, qė aktualisht po kontaminon zonėn mė pollutant tė metaleve tė rėnda.

·        Vlerėsimi mjedisor i tė gjitha pikave tė karburantit nė Kosovė, nė veēanti atyre tė cilat rrezikojnė zona ekologjike, toka buqėsore apo rrjedhat ujore.

·        Vlerėsimi mjedisor edhe i seperacioneve gurore, nė veēanti nė apo afėr zonave mė vlerėa mjedisore.

     5). ĒĖSHTJA E ITEGRIMIT EVROPIAN.

*  Konsiderojmė se sfida kryesore pėr Kosovėn  nė 5-10 vitet e ardhshme do jet pėrafrimi  dhe integrimi i vendit  nė BE. Nė kėtė kuadėr ngritja dhe plotėsimi i standardeve mjedisore do jenė determinuese pėr integrim evropian tė Kosovės.

 * Aktualisht Kosova ka standardet mė tė ulta mjedisore nė  Evropė  dhe nė rajon. Ky realitet paraqet njė sfidė tė madhe edhe pėr PGJ-nė, si njė parti politike e profilizuar pėr mbrotjėn e mjedisit, qė tė intensifikoi luftėn tonė tė parreshtur pėr ngritjėn e standardeve mjedisore nė mėnyrė qė edhe Kosova tė ecėn ne rrugėn evropiane tė njė zhvillimi tė qėndrueshėm ekonomik e social.

* Sektori i Energjisė dhe menaxhimi i resurseve natyrore, por edhe komunikacioni paraqesin vet thembrėn e Akilit nga aspekti i plotėsimit tė  standardeve mjedisore lidhur me integrimin evropian tė Kosovės. Edhe industria dhe komunikacioni paraqesin probleme tė veēanta pėr plotėsimin e standardeve pėr integrim nė BE.

*Objektivat e PGJ-sė pėr plotėsimin e standardeve mjedisore janė po ato tė direktivave dhe vendimeve mė tė fundit tė BE-sė dhe atė:

1. Sektoari i Energjisė, gjer nė vitin 2020:

       a) 20% zvoglim i emisionit tė gazrave serrė,

       b) 20% pėrmirėsim tė efiēencės sė energjisė

       c) 20% pjesėmarrja e energjisė sė ripertritshme

2. Sektori i Industrisė, gjerė nė vitin 2020.reduktimi i emisionit CO2:

        a)  Pėr 65%, nė  Janar 2012

        b) Pėr 75%, nė Janar 2013

        c) Pėr 80%, nė  Janar 2014

        d) Pėr 100%, nė Janar 2015

3)  Sektori i komunikacionit nga Janari i viti 2012:

         a) Reduktimi i emisionit CO2 pė automjete udhėtarėsh nė nivel:

                                     120 gr CO2/ Km

                  6) ĒĖSHTJA E INTEGRIMIT TĖ KOMUNITEVE DHE          DECENTRALIZIMI.

·        Decentralizimi sipas propozimit tė M. Ahtisarit dhe rrjedhimisht edhe sipas Kushtetutės sė Kosovės paraqet njė sfidė  tė madhe pėr tė gjitha komunat nė Kosovė nė veēanti pėr ato me shumicė shqiptare. Decentralizimi i kėtillė kėrkon ēasje moderne demokratike e civilizuese, tė sundimit tė ligjit dhe njė administratė profesionale e tė pakorruptuar. Mbyllja brėnda atarėve komunale me logjikėn feudale apo tė principatave do ishte shkatėrruese pėr shtetin e ri tė Kosovės.

·        Nė kėtė kuadėr kryeqyteti PRISHTINA duhet tė luaj rol dhe shembull prijes tė njė organizimi tė mirė nė decentralizimit. Formimi i komunave tė reja dhe itegrimi edhe i komunave egzistuese, fizikisht tė lidhura mė kryeqendėr, nė njė Bashki moderne tė qytetit duhet bėrė sa mė parė.

·        Integrimi i minoriteteve e nė veēanti i atij serb, decentalizimi dhe zhvillimi i qėndrueshėm nė nivel lokal e tė komuniteteve, sipas praktikave tė demokracive pėrendimore ėshtė shumė mė rėndėsi pėr zhvillimin dhe stabilitetin demokratik dhe ekonomik tė shtetit tė Kosovės.

·        PGJ do jetė e hapur dhe afėr tė gjitha komunitetet dhe pakicat nė Kosovė karshi problemeve jetike  qė kanė ata si mbrojtja e mjedisit jetėsor,  ngritja e solidaritetit, zhvillimi ekonomik e social nė nivel lokal etj.

·           Ne do tė komunikojmė dhe bashkėpunojmė vazhdimisht mė partitė politike dhe OJQ-tė nga radhet e minoriteteve duke preferuar edhe koalicione zgjedhore konformė  me programet dhe profilizimet partiake tė tyre.

·        PGJ konsireron veten si njė parti politike mbinacionale. Mė zhvillimet demokratike tė shoqėrisė kosovare nė tė ardhmėn, PGJ aspiron tė zhvillohet nė njė subjekt politik mė diversitet etnik mė qellim tė pėrfaqėsimit sa mė adekuat tė ineresave jetike tė tė gjithė qyterėve nė Kosovė.

·        PGJ  do tė lufton me mjete politike tė gjitha tendencate mbylljės, izolimit apo tė seperatizmit tė brėndshėm i ēfardo forme tė paraqitur nė Kosovėn e decentralizuar.

7).  ĒĖSHTJA DHE MBROJTJA E AJRIT

·        Kontrolla e pėrhershme e cilėsisė sė ajrit duke kontrolluar koncentrimin e ndotėsve nė veēanti nė vendbanimet urbane dhe nė zonat industriale nė Kosovė.

·        Marrja e masave tė nevojshme gjithėpėrfshirėse parandaluese,  por edhe ligjore ndeshkuese nė rastet emergjente tė emitimit tė koncentrimeve tė larta ndotėse.

·        Nėnshkrimi dhe aplikimi i Protokolit POST- KYOTO-s dhe  zbatimi  i obligimeve qė dalin nga ai me qellim tė rregullimit tė emisionit tė CO2 nė atmosferė nga burimet e ndryshme industriale e urbane.

·        Njė sistem i ekotaksave pėr mbrojtjen e ajrit duke aplikuar masa ndeshkuese pėr shkeljen e normave, sipas principit ndoėsi paguan, por edhe lehtėsime fiskale nė investime pėr redukimin dhe parandalimin e emitimeve tė CO2 – it.

8). ĒĖSHTJA DHE MBROJTJA E UJRAVE

Ballkani Pėrendimor ėshtė goditur tashmė nga pasojat e Ngohjės Globale.  Si rrezultat mungesa e ujit, shterrja e burime dhe temperaturat e larta verore, zjarret e shpeshtuara paraqesin sfidė pėr kursim e menaxhim maksimal tė potencialit ujor nė tė ardhmėn nė Kosovė.

·        Nė Kosovė ujrat rrjedhėse mbitokėsore janė nė masė tė madhe tė ndotura. Shumė  sėmundje madje mbi 50% tė tyre nė Kosovė konsiderhet si shkaktar uji i papaster. Uji, pra po rrezikon shendetin publik nė Kosovė.

·        Monitoringu i ujit , kontrolli i cilėsisė sė ujrave sanitare, tė lumenjeve dhe liqejve.

·        Pastrimi i ujrave urbane dhe industriale para se tė derdhen nė rrjedhat e lumejve.

·        Mbrojtja apo konzervimi i  amave tė lumejve me vlerė si gjeomonumente.

·        Rritja e potencialit ujor nė Kosovė pėrmes ndėrtimit tė miniakumulacioneve pėr tė cilat ka mundėsi. Ndertimi i mini HEC-ve akumuluese pėr prodhim tė energjisė elektrike dhe pėrdorimi pėr nevoja tė ndryshme nė kushtet e mungesave, thatėsisė e temperaturave tė larta etj.

·        Rritja e pėrqindjės sė pėrfshirjės sė vendbanimeve me sistemin sanitar tė ujit.

·        Trajnim dhe vetėdisim pėr kursimin e resurseve tė ujit nė Kosovė.

9). MBROJTJA E TOKAVE DHE PYJEVE

·        Mbrojtja e tokave pjellore nga devastimi i mėtutejshem ( ndėrtimi i objekteve tė ndryshme industriale, urbane private e publike) si dhe nga ndotja e kontaminimi qė vjen pėrmes ajrit ujit apo mbeturinave ilegale ėshtė bėr njė ēeshtje emergjente dhe urgjente.

·        Revitalizimi i tokave tė devastuara, sidomos nė afersi tė objekteve industriale

·        Dekontaminimi i tokės nė regjionin e Mitrovicės, nė jug dhe nė veri, i shkaktuar nga ndotja intenzive me metale tė rėnda nga shkritorja e Zveēanit.

·        Pastrimi dhe rregullimi i deponisė sė metaleve tė rėnda nė Zveēan ku akoma gjenden dhetra mira tona tė tilla.

·        Vegjetimi apo rregullimi i deponive tė ndryshme indusriale e urbane me kulturė adekuate bimore apo pyjore.

·        Nė vėēanti duhet tė rregullohet, vegjetohet dhe pyllėzohet depnia mė problematike nė Kosovė, pra ajo e TEC Kosova A.

·        Po kėshtu pastrimi e rregullimi i deponive industriale nė Mitrovicė ( ajo e metaleve te rėnda nė Zveēan dhe ajo e Fafos-it nė jug tė qytetit)

·        Masa tė posēme emergjente ligjore mbrojtėse pėr resurset  pyjore, si dhe rekultivimi dhe sa mė shumė  pyllėzime tė sipėrfaqeve tė ēveshura tė cilat tani nuk janė tė pakta  mė qellim tė ballancimit klimaterik.

·        Konzervimet natyrore, e nė kėtė kuader tė shpallet 23 shtatori si DITA E TOKAVE TĖ MBROJTURA NĖ KOSOVĖ:

·        Shpallja parqeve tė reja nacionale, si dhe rezervimi i sipėrfaqeve tė posaēme pėr bujqėsinė ekologjike nė Kosovė etj.

10).  MBROJTJA E RESURSEVE NATYRORE

·        Shfrytėzimi i planifikuar i tė gjitha resurseve natyrore duke rrespektuar nevojat e tanishme dhe planifikimin pėr tė ardhmen.

·        Revitalizimi dhe rekultivimi i  hapsirave nga minierat e thengjillit tė mihjeve sipėrfaqsore dhe karjerave tjera tė mihura nė teritorin e Kosovės

·        Resurset natyrore i kemi marrė nė huazim nga gjeneratat e ardhshme.  Shfrytėzimi racional i tyre, nė tė ardhmėn, duhet tė bėhėt mbi baza tė standardeve dhe teknologjive mė  moderne tė njė zhvillimi tė qėndrueshėm ekonomik-social.

11). K O M U N I K A C I O N I

·        Plotėsimi i standardeve mjedisore pėr inegrim evropian.

·        Modernizimi i komunikacionit rrugor, hekurudhor dhe ajror.

·        Zhvillimi dhe modernizimi, elektrifikimi i rrejtit hekurudhor nė Kosovė, orjentimi sa mė i madh i trasportit tė mallrave nga ai rrugor nė trasport hekurudhor.

·        Ndėrtimi i rrjetit  tė trasporteve urbane elektrike nė kryeqytet e pastaj edhe nė qytet tjera mė tė mėdha (tramvaj dhe trolebuset etj. ). Po kėshtu edhe nė vendet e mbrojtura dhe ato me vlerė ekologjike tė perdorėn vetem automjetet elektrike.

·        Rduktimi i komunikacionit nė qendra tė qyteteve duke aplikuar anashkalmet unazore.

·        Ndalim-qarkullimi i automjeteve diesel nė  zonat urbane dhe nė qytetet kryesore tė Kosovės konformė me praktikat e vendeve tė BE-sė.

·        Aplikimi i standardeve tė BE-sė  lidhur mė emitimin specifik tė gazrave nga automjetet (120 gr/km)

·        Pėrcjellja e zhvillimit tė teknologjive tė reja nė automobilistikė, duke implementuar sa mė parė e sa mė shumė  EV-tė ( elektroautomobilat) nė komunikacion.

12). MBROJTJA NGA DEPONITĖ TE  PALIGJSHME.

·        Masa tė rrepta ndaj  ndotėsve  tė  mjedisit me mbeturina, deponive ilegale, e nė veēanti pėr ndotėsit e rrjedhave tė lumejvet dhe tokės bujqėsore

·        Ndėrtimi i deponive moderne afatmesme sanitare nė qendrat urbane.

·        Ndarja dhe recirklimi mbeturinave sipas llojeve ( leter,plastikė, qelq, metal ).

·        Pėrkrahim akcionet periodike tė pastrimit tė mjedisit, nga oganizatat e ndryshme mjedisore, iniciativat qytetare, shkollave e institucioneve tjera.

·        Angazhohemi pėr teknologjinė moderne nė kėtė lėmi,pra djegja e mbeturinave nė proqese tė mbyllura teknologjike dhe prodhimin energjisė elektrike nga ky proces.

13).    RREGULLIMI  I TERITORIT DHE AI  URBANISTIK

·        Harmonizimi i zhvillimit industrial, teknologjik e urban e ushtarak me limitet reale hapsinore-teritoriale e ekologjike tė Kosovės.

·        Vendosja adekute e objekteve industriale, urbane civile e ushtarake nė zonat

me shfrytėzim  mė tė ulėt agroindustrial dhe me ndikim minimal nė cilėsinė e ambientit.

·        Planifikimi i rregullimit tė teritorit nga mikrolokacionet  nė makroplan nė  nivel tė Kosovė.

14).       MBROJTJA SHĖNDETSORE

Duke pasur parasysh efektet fatale tė ndikimit tė mjedisit tė ndotur nė shendetin publik,  PGJ  do tė angazhohet:

*  Qė tė gjitha informatat dhe rezultatet pėr ndikimin e mjedisit tė ndotura   nė      shendetin e njeriut,  rregullisht ti komunikohen opinionit.

* Tė identifikohet  ndikimi i drejtėperdrejt dhe i tėrthortė in ndotėsve mė tė pranishėm nė mjedisin, pėr shėndetin publik.

* Pėrpilimi i programeve dhe prejekteve pėr vetėdesime konkrete pėr mbrojtje shėndetėsore nga format e ndryshme tė intoksinimit si  p.sh nga alokholi, duhani, droga, rrezatimet jonizuese, OMGJ-tė etj

            * Mbrojtja e pėrgjithshme nga AIDS-i , lufta kundėr kancerit, parandalimi i drogės  alkoholizmit etj.

*Rritja numrit tė tė prekurve nga kanceri ėshtė shqetėsuese. Mbrotja e popullatės nga rrezatimet e ndryshme jonizuese, prezente nė Kosovė, duhet tė bėhėt konformė standardeve tė BE-sė

15).  POLITIKA MJEDISORE DHE ORGANIZIMI INSTITUCIONAL

Nė Botė po zgjerohen tendecat siē janė:

·        Parimet e qendrushmėrisė dhe zhvillimii teknologjisė miqėsore me

mjedisin,

·        e drejta e mjedisit, e drejtė themelore dhe zgjerimi i demokracisė

·        Redefinimi i progresit pėr mes Revollucionit Energjitik dhe Lufta kundėr Ngrohjės Globale.

·        Transferi i teknologjisė dhe dijes sėbashku pėr mes investimeve dhe politikės (win-win),

·        Mėdyshjet nė energjinė nukleare dhe nė inzhenjering gjenetik dhe OMGJ-ve etj.

      Duke pėrkrah kėto tendeca dhe jemi PARTI E OPTIMIZMIT

      hapjes ndaj botės dhe FOKUSIMIT NĖ TĖ ARDHMEN.

·        Pra duhet njė forcim kadrovik i institucioneve tė cilat mirren me problemet mjedsore nė Kosovė.

·        Ngritja e njė sistemi efikas pėr mbikėqyrjen e mjedisit doemos duhet tė kėt:  a). Fondet ekologjike, b). Organėt  efikase pėr inspektim e ndotjės dhe policinė ekologjike, c). Taksat dhe denimet( principi: ndotėsi paguan) pėr veprime tė kundėrligjshme ndaj mjedisit jetėsor d). Grupėt profesionale dhe shkencore pėr bėrjen dhe realizimin projekteve me interes tė veēant.

16). SHOQĖRIA CIVILE, KULTURA , ARSIMI,  SPORTI  ETJ.

Partitė e gjelbėrta nė botė janė rrelativisht tė reja(vitet ’70-ta) nė tė cilat kanė aderuar shumė iniciativa qytetare jopartiake dhe lėvizje tė ndryshme. Prandaj PGJ ėshtė njė parti e demokracisė bazike, me ca tipare jopolitike dhe zhvillon aktivitet bashkėpunimi nė bazė tė gjėrė duke synuar qė nė tė ardhmėn tė bėhet parti mė nėtarėsi multietnike. Aktivitetin bazė e zhvillon pėrmes klubeve tė ndyshme.

Nė kėtė kuptim PGJ sensibilizon, ndihėmon dhe lehtėson procesin e PJESĖMARRJĖS PUBLIKE NĖ VENDIMMARRJE i paraparė me konventa ndėrkombėtare. Pra posaqerisht do tė angazhohemi nė kėt drejtim:

·         Reforma moderne nė arsim, posaēerisht nė Univerzitete ku dhe duhet tė ligjerohet mbrotja e mjedisit si njė lėndė e posaēme, si dhe hapja e njė fakulteti apo njė qendre pėr studime mjedisore nė Univerzitet apo nė sektorin arsimor privat.

·        Nė tė gjitha nivelet e edukimit mungon puna praktike konkretizese, mjetet e konkretizimit tė njohurive teorike tė fituara, kabinetet e laboratoret dh pėr kėtė akosova ka edukim tė dobėt dhe jopraktik. PGJ kėrkon qė tė investohet sa mė parė nė kėto fusha pėr tė pėrmirėsuar standardin mėsimor duke filluar nga edukimi fillor gjer nė atė universitar.

·        Politika e edukimit duhet tė veproi nė drejtim tė mbrojtjės sė gjeneratave tė reja nga pėrdorimi i tepruar i internetit nė shkollė, shtėpi dhe nė internet kaffe.

·        Edukimi ekologjik, ngritja e kulturės ekologjike, senzibilizimi i ēeshtjeve mjedisore  pėrmes artit, sportit, propogandės pėr tė arrijtė njė vetėdijsim mė tė madh nė kėt drejtim. Ligjerimi  i mbrojtjes sė mjedisit nė institucionet arsimore tė Kosovės.

·        Kozervimet e reja arkeologjike, i gjeomonumenteve, gjeoparqeve dhe ruajtja dhe afirmimi i vlerave tė tyre.

·        Ngritja e qendrave tė ndryshme sportive e rekreative qe lidhen me kushtet natyrore, me vlerė pėr shendetin publik tė qytetarėve duke bashkėpunuar me organizata tė ndryshme mjedisore e sportive etj.

17).  PROPOGANDA DHE INFORMIMI

·        Mjetet e informimit duhen tė jenė mė tė hapura mė tė pergjeshme pėr  problemet mjedisore dhe po kėshtu edhe mė profesionale.

·        PGJ duhet tė kėt njė gazetė apo njė revistė periodike tė veten ose tė gjej mirėkuptim nė kėndet shtypit ditor e periodik.

·        Tė gjitha dokumentet dhe informacionet e tė dhėnat me interes pėr mjedisin nė Kosovė duhet tė bėhentė disponushme pėr opnionin.

18).  V  E  P  R  I  M  T  A  R  I  A

·        PGJ vepron pėrmes organeve tė saja ekzekutive siē janė; degėt,

nėndeget dhe klubet e saja.

·        Zhvillimi i mardhėnjeve dhe njė bashkėpunumi tė mirė me partitė dhe lėvizjet simotra nė regjion , Europė dhe Botė, nė mėnyrė qė tė  prezentohen sa mė mirė qendrimet tona politike e njedisore.

·        Formimi i grupit tė tė gjelbėrve nė Ballkanin Pėrendimor duke filluar Kosovė- Shqipėri- Maqedoni-Mali Zi pėr veprimtari dhe pėr projekte me imteres tė pėrbashkėt.

·        Bashkėpunim i ngushtė me OJQ-tė dhe fondacionet vendore e nderkombėtare mjedisore pėr tė quar pėrpara realizimin e ideve dhe projekteve e programeve mjedisore nė Kosovė.

·        Organizimi i truezave tė ndyshme politike e mjedisore, seminareve, protesteve, peticioneve, demostratave paqėsore ,vezhgimeve, mbikqyrjeve dhe aktivitet tjera nė pėrputhje me sjelljet demokratike e me qellim qė tė informohet dhe senzibilizohet opnioni nė vend dhe nė botė pėr ēeshtje tė rėndėsishme pėr tė cilat ne angazhohemi.

·        Senzibilizimi dhe fushata elektronike ne nivel lokal, kombetar,rajonal, evropian dhe global, lidhur me qceshtje me rendesi lokale, vendore apo globale.

·        Procedime ne gjykata vendore e nderkombetare ceshtjet me rendesi per mjedisin, shendetin publik apo te dretat themelore te njeriut bazuar ne te drejten e mjedisit.

P R I S H T IN Ė                                                 PĖR P GJ K –nė

                                                                     Mr. DAUT MALOKU, Kryetar